Talmud Nedir?
 
Talmut, Talmud, תלמוד

Talmud Nedir?

Yahudilerin dînî yasalarını tefsir eden ve bu yasalara göre ortaya çıkabilecek yeni problemlerine çözüm getiren en önemli derleme kitap.[1]

Talmud (İbranice: תלמוד), Yahudi medeni kanunu, tören kuralları ve efsanelerini kapsayan dinî metinlerdir.[2] İbranca "Lilmod" (Öğrenmek, öğretmek) kökünden alınmış bir kelimedir ve kaideler, gerçekler toplamı anlamına gelir. Kelimenin İbranca-Aramca karışımı olduğunu söyleyen dilciler de vardır.[1] Mişna ve Gemara bölümlerinden oluşandir. Talmud'un 2 versiyonu vardır: 5. yüzyıla ait olduğu kabul edilen; ancak daha eski dokümanları da içeren Babil Talmud'u ve daha eski olan Filistin ve Yeruşalim (Jerusalim, Kudüs) Talmud'u.

Musevilikte önceleri Sözlü Tevrat olan Tora, "Şebealpe", daha sonraları "Mişna" ismiyle yazılı hale getirilmiştir. Mişna, temel olarak Yahudi Medeni ve Ceza hukuku olarak tanımlanabilir daha sonraları Hahamlarca Mişna'nın daha derinlemesine açıklamaları yapılmış ve buna Gemara adı verilmiştir.[2]

Yahudiler nazarında Kitab-ı Mukaddes'ten sonra en önemli yeri işgal eden Talmud 2 kasımdır: 1. Mişna (Daha çok şifahî dînî gelenekleri ihtiva eder), 2. Gemara (bir çeşit Mişna'nın tefsiridir). Genellikle dinler tarihçileri her 2 yorumun M.S. 2. yüzyıl da yaşamış olan Yuda Hanasi adındaki bir haham tarafından yazıldığı görüşündedirler. Talmud'a inanmayan, gerçek anlamda bir Yahudi sayılmaz. Gerçekten de Karaim ve Habeşistan Yahudileri yalnız Tevrat'a inandıkları için hakiki Yahudilik'ten uzak tutulmuşlardır. Bir başka açıdan Talmud, 1. Filistin (Kudüs) Talmudu, 2. Bâbil Talmudu olmak üzere yine 2 noktadan ele alınabilir. (L. Ma'luf, el-Müncid, s. 113). Kudüs Talmudu, Bâbil Talmudu'ndan daha önemli ve önceliklidir.[1]

Mişna

Sözlü yasalar ilk defa olarak Rabi Yehuda Hanasi tarafından derlenmiş ve Mişna (משנה) adı verilmiştir. Mişna İbranice Şana kökünden gelir bu tekrarlayarak belleme anlamındadır. İbranice olarak kaleme alınmıştır.

Mişna, 6 Bölümden oluşmaktadır bunlara İbranice (sedarim, tekili seder סדר) denir. Bu altı bölümden her biri kendi aralarında 7 ila 12 alt bölüme ayrılır bu her alt bölüme de İbranice masehtot (tekili masehet מסכת) denmektedir. Mişna'da Toplam 63 alt bölüm bulunmaktadır. Bunlar:

  1. Zeraim ("Tohumlar"). 11 alt bölümden oluşur. Tarımla ilgili yasalar ve Kohen, Levi, Fakir ve Hastaların paylarıyla ilgili bölüm.

  2. Moed ("Kutsal Günler"). 12 alt bölümden oluşur. Yahudi Takvimi, Bayramlar ve bunlarla ilgili hükümler.

  3. Naşim ("Kadınlar"). 7 alt bölümden oluşur. Evlenme, boşanma kadın erkek ilişkileri ve Nazirlikle ilgili hükümler.

  4. Nezikin ("Zararlar"). 10 alt bölümden oluşur. Yahudi Ceza ve Medeni Hukuku ve Mahkemeler üzerinedir.

  5. Kodşim ("Kutsal Şeyler"). 11 alt bölümden oluşur. Tapınak'taki kurban törenleri ve yenmesi yasak ve mubah olan yiyecekler hakkındadır.

  6. Taharot ("Temizlik, Arılık"). 12 alt bölümden oluşur. Arınma ritüellerini ve yasalarını hakkındadır.

Mişna'nın Biçim ve Üslubu

Mişna biçimi, genellikle 2 din bilgesinin soru cevabı biçimindedir Soru sorana "makşan"; cevaplayanaysa "tartzan" denir. Bu fikir alışverişi de Gemara'nın yapıtaşlarını oluşturur

Mişna metni, yaklaşık M.Ö. 100 ile M.S.200’lü yıllarda yaşamış hahamların deyişlerini içermektedir. Bu hahamlara Tanaim, “öğretmenler” denir. Bu gruba [Rabi Şimon Ben Zakay], Rabi Şimon Bar Yohay, Rabi Akiva ve Rabi Yehuda Hanasi gibi büyükler hahamlar dahildir.

Gemara

Bundan yaklaşık 300 yıl kadar sonra Babil'de ve İsrail'de Büyük Hahamlar Komitesi toplanmış ve Mişna'nın analizini yapmışlardır. Bu analize Gemara (גמרא) adı verilir. Ki bu da Tamamlama anlamına gelir. Talmud Aramice olarak kaleme alınmıştır.

Gemara metnini oluşturan Hahamlara Amoraim; "açıklayıcılar", ya da “yorumcular” denir. Bu gruba Rav Aşi, Rav Yohanan da dâhildir. Gemara, Mişna'nın 63 alt bölümünden sadece 37 tanesinin analizini yapmıştır. Bunlar;

  1. Zeraim ("Tohumlar"). 1 alt bölümden oluşur:

    1. Berahot

  2. Moed ("Kutsal Günler"). 11 alt bölümden oluşur:

    1. Şabat
    2. Eruvin
    3. Pesahim
    4. Şekalim
    5. Yoma
    6. Suka
    7. Beitsa
    8. Roşaşana
    9. Taanit
    10. Megilla
    11. Moed Katan

  3. Naşim ("Kadınlar"). 7 alt bölümden oluşur:

    1. Hagiga
    2. Yevamot
    3. Ketubot
    4. Nedarim
    5. Nazir
    6. Sota
    7. Gitin

  4. Nezikin ("Zararlar"). 8 alt bölümden oluşur.

    1. Kiduşin
    2. Bava Kama
    3. Bava Metsia
    4. Bava Basra
    5. Sanhedrin
    6. Makat
    7. Şevuot
    8. Avoda Zara

  5. Kodşim ("Kutsal Şeyler"). 9 alt bölümden oluşur:

    1. Horayot
    2. Zevahim
    3. Menahot
    4. Hulin
    5. Behorot
    6. Erhin
    7. Temura
    8. Keritut
    9. Melia

  6. Taharot ("Temizlik, Arılık"). İki alt bölümden oluşur.

    1. Nida
    2. Agada

Talmud'un içinde yer alan detaylı ve anlaşılması zor açıklamaları ve analizleri daha eğlenceli hale getirmek havayı hafifletmek için, hikayeler, fıkralar, vecize ve efsanelerle daha çekici hale getirmek için yazılmıştır yaklaşık Talmud'un yüzde 30'unu meydana getirir.

Bu hikayeler, Yahudi halkı için hayatî önem taşımaktadır çünkü Yahudi kanunu Tevrat'daki bir cümleyi okuyup onu kelimesi kelimesine hiçbir zaman uygulamamıştır.

Örneğin Tevrat'da geçen göze göz, dişe diş sözü "Eğer biri seni kör ettiyse, sen de gidip onu kör etmelisin" şeklinde anlaşılmaz ve Yahudi yasanında böyle uygulanmaz. Yahudi yasanına göre: Toplumda 2 kör kişinin ortaya çıkmasının kime ne yararı olacaktı? bu yüzden bu söz her zaman 2 düzeyde anlaşılır;

Adaletin orantılı olması gerektiği (bir göz için bir hayat değil)
Bir gözün değerine karşılık bir gözün değeri, yani maddi hasarlar için.

Kudüs Talmudu ve Babil Talmud'u

Sadece bir Mişna olmasına rağmen 2 farklı Gemara bulunmaktadır Yeruşalim ve Bavli dolayısıyla bu her 2 Gemara farklı 2 Talmud oluşturlar.
O yıllarda Yahudi nüfusun büyük bir bölümü Roma İmparatorluğu'nun sınırları dışında Babil'de yaşıyordu, Babil'deki hahamların tartışmalarından derlenmiş olan Gemara'dan oluşan Talmud'a Talmud Bavli ya da Babil Talmudu denildi. İsrail toprağındaysa ayrı tartışmalar yer aldı, bunlardan oluşturulan Gemara'dan oluşan Talmudaysa Talmud Yeruşalim ya da Kudüs Tamudu denildi. (Gerçekte Kudüs Talmudu Kudüs'te değil, Sanhedrin'in bulunduğu Tiberya'da yazılmıştı ancak Sanhedrin'in bulunduğu yere saygı ifadesi olarak Kudüs Talmudu ifadesi tercih edilmiştir).

Kudüs Talmudu, Babil Talmudu'ndan çok daha kısa, anlaşılması çok daha karmaşıktı çünkü düzenlenmesi aceleye gelmişti. O yıllarda İsrail'deki durum, Yahudiler için çok daha istikrarlı olan Babil'deki ortamdan çok daha kötüydü. Bu yüzden de Yahudi Haham okulları olan yeşivalarda çalışmalar Babil Talmuduyla yürütülür.

Talmud Yeruşalim (Kudüs Talmudu)

İsrailli Akademisyenlerin yaklaşık Mişna'yı 200 yıl analiz etmeleri sonucunda ortaya çıkmıştır. Rav Muna ve Rav Yossi tarafından birlikte kaleme alınmıştır

Talmud Bavli (Babil Talmud'u)

Kudüs Talmudu'ndan yaklaşık yüzyıl kadar sonra Babilli Yahudi Akademisyenlerin Mişna'yı analizleri sonucu kaleme alınmış, Kudüs Talmudu'ndan çok daha kapsamlı bir derlemedir. Rav Aşi ve Ravina, 550'li yıllarda Babil Yahudi Topluluğunun önde gelen 2 lideriydi. Rav Aşi, 427’de öldüğünde Talmud'un ilk versiyonunu yazmıştı. Onun ölümünden sonra, Ravina, onun çalıştırmaları daha da geliştirdi.. Bu çalışma, Savoraim ya da Rabbanan Savoraei tarafından (Talmud Sonrası Hahamlardan) devam ettirildi. Yaklaşık 250 yıl kadar süren son çalışmalarla 700 yılına doğru son şeklini aldı.

Babil Talmud'un modern basımı, Mişna'nın tamamını ve 37 Alt bölümünün Gemara'sını içerir. 5894 sayfa 2.5.000.000 kelimeden fazla kelime içerir.
Talmud'un Çift sayfa olarak yazılır ve bu sağlı sollu sayfalara Daf adı verilir A ve B dafları bulunur ve “Altbölüm daf a/b” formatında ifade edilir (Şabat 20/b)

Babil Talmud'unun ilk yorumları, Raşi (Rabi Şlomo Yitsaki, 1040-1105) tarafından yapılmıştır. Yorumlar, çok ayrıntılı bir biçimde tüm Talmud'u kapsar, neredeyse bütün kelimeler açıklanır. Yorumlar Tosafot ("Ekler") olarak bilinir ve Dafların daha kolay anlaşılmasını sağlar.

Tarihçe

Yahudiliğin kutsal kitabı Tevrat (Tora) birtakım değişikliklere uğramasına rağmen, yazılı bir metin halinde günümüze kadar gelebilmiştir. Bu yazılı Tevrat'ın anlaşılmasında zorluk çekilen ya da çözülemeyen problemlerin hallinde Talmud'un kıyas ve yorumlarından yararlanılır. Yeniden bir Tevrat gelmeyeceğine göre, zamanın değişen şartlarında, Yahudi toplumunun ortaya çıkan problemlerine kim, hangi otorite çözüm getirecektir? Yahudi toplumu, Tevrat ve Hz. Musa'nın uygulamalarında cevapsız kalan problemlerini Talmud'la çözmeye çalışmaktadır. Tesbit edilebildiğine göre Talmud M. Ö. 200'den M. S. 500'e kadar Yahudiliğin hikmet, gelenek ve problemleri üstünde, din adamlarınca (haham) yapılan tartışmalar sonucu vücut bulmuştur. Fakat Talmud'un, Tevrat emirlerinin uygulanmasıyla ilgili bütün ayrıntıları ihtiva ettiğini söylemek mümkün değildir. (O. Hançerlioğlu, İnanç Sözlüğü İstanbul. 1975, s. 609). Daha geniş anlamda Talmud, Mişna ve Gemara'ya yapılan yorum ve ilâvelerin genel adı olmuştur. Bu bakımdan dinler tarihçilerinden bazılarına göre Talmud'u, sırf Tevrat yorumu olarak değerlendirmek doğru değildir (Ş. Tan. Yahudileri Tanıyalım, İstanbul, 1968, s. 79).

Romalı Titus ordularının (Milattan Sonra 70) Beyt Na Miktaş (Mâbed, Mukaddes Ev)'i tahrip etmeleri ve Yahudilerin, dünyanın değişik birçok bölgelerine dağılmalarından sonra şifahî geleneğin kaybolarak unutulmasını önlemek için Mişna'nın derlemesi gerekiyordu. İşte bu önemli işi haham Rav Akiba üstlendi. Daha sonra onun öğrencisi Meir, Mişna'yı daha sabit ve anlaşılır hale getirerek sadeleştirdi. Yeni bir haham olan Yehuda Ha-Naşi ise, Mişna'ya kesin ve son şeklini verdi. (Milattan Sonra 200). Fakat bu işlem, daha sonraki soyların Mişna'ya ilâveler ve açıklamalar yapmadığı anlamına gelmez. Mişna'nın basılı ilk nüshası Venedik'de yayımlandı. (Zaferullah İslam Han, Yahudilik'te Talmud'un Mevkii, çev. M. Aydın, İstanbul, 1981, s. 43)

Kimi dinler tarihçileri Gemara'yı dar anlamda Talmud olarak tanımlamayı tercih etmişlerdir.

Yahudi toplumu, şifahî geleneklerinin kaybolmaması yolunda çok gayret sarfetmiştir. Gerçekten de M. 351’de Ursicinus'un ağır baskılarına rağmen Yahudiler M.S.400 500 yılları arasında Talmud'un derlenmesi için büyük caba harcamışlardır. Fakat bu Talmud, Kudüslü din bilginlerinden çok, çevre illerin din bilginlerince derlenmiştir. Kudüs Talmudu'nun basılı ilk nüshası Venedik'de yapılmıştır, yaklaşık 750.000 kelimeyi ihtiva etmektedir.

Bâbil Talmudu'nun derlenerek yazılmaya başlanması 500-600 yıllarına rastlar. Bu Talmud'un esasını, Yehuda Ha-Naşi'nin hazırladığı Mişna ile, Rav Abba Areka'nın yaptığı şerhler oluşturmuştur. Bâbil Talmudu'nun kimi metinleri 1484'te basıldıysa da, tam metin Venedik'de yayımlanmıştır ve yaklaşık 2.500.000 kelimeden mürekkeptir. Kudüs Talmudu'nun Milattan Önce 15'i, Bâbil Talmudu'nun da Milattan Önce 30'unu hikâye ve kıssalar oluşturur. Haga adı verilen bu hikâyeler Yahudi okullarında ders gibi okutulur. Denebilir ki, Yahudi edebiyatının M.Ö. 3. y.yılla M.S.5. y.yılları arasındaki döneminde Talmud'un büyük rolü olmuştur.[1]

Konular

Talmud'u okumak çok sayıda argümanı okumak anlamına gelir. Her sayfada hahamlar sürekli tartışır. Bu tür bir tartışmaya (amacı gerçeğin özüne ulaşmak olan) pilput denir. Bu sözcük yeşiva dünyasının dışındaysa olumsuz bir çağrışıma sahiptir çünkü bu tartışmaları okuyan eğitimsiz kişinin gözünde hahamlar sadece kılı 40 yarmaktadır.

Hahamların gündelik yaşamda hiçbir uygulaması olmayacak konular üstünde bile tartışmasının nedeni gerçeğe soyut bir şekilde ulaşmak, prensibi ortaya çıkarmaya çalışmaktı. Bu hahamlar gerçeğin ne olduğunu anlamak ve doğru olanı yapmakla ilgileniyordu.

Önemli bir başka noktaysa hahamların hiçbir zaman büyük konular hakkında tartışmadıklarıdır. Domuz yemek ya da yememek, Şabat günü ateş yakılabilir mi yakılamaz mı gibi konularda bir tartışma bulmak mümkün değildir. Bu konularda tam bir anlaşma sözkonusudur. Sadece küçük ayrıntılar tartışma konusudur.

Bugünkü Talmud'un çevre metni Rişonim'i, yani ilkler'i de içerir: Şulhan Aruh olarak bilinen Yahudi yasanın 16. yüzyıldaki yazarı Rabi Yosef Karo'dan önce gelen haham otorileri. Rişonimler'in en önde gelenleri arasında Raşi, öğrencileri ve soyundan gelenler, Tosafos'un baş yazarları olan Maimonides ve Nahmanides de yer alır.[2]

Yahudiler Tevrat kadar Talmud'a da hürmet ederler. Talmud'un ilkeleri değiştirilemez ve tartışılamaz. Fakat kimi uygulamalarda bölgesel farklar gözetilse de, Talmud'un ihtiva ettiği esas hükümler bütün Yahudileri şâmildir. Yahudi cemaati kuvvetini, millî ve dînî bayramlara saygı kadar, Talmud'a da aşırı bir şekilde bağlılığından almaktadır.[1]

Talmud'un Kullanımı

Talmud Yeşiva adı verilen haham yetiştiren okullarda, okutulur. Bu okullarda öğrencilere gereken İbranice ve Aramice dilleri öğretildikten sonra sınıfça grup halinde bir haham eşliğinde her bir alt bölüm üstünde uzun ve hararetli tartışmalar yapılır.[2]

Kaynaklar

[1] www.sevde.de/islam_Ans/T/39.htm
[2] tr.wikipedia.org/wiki/Talmud





Bu sayfa hakkındaki yorumlar:
Yorumu gönderen: sadi, 03.02.2016, 15:05 (UTC):
En guzelide bayram gunleri kurban gibi konularda tartismamalari cunku cok tartisma dini esaslari zedeliyor biz muslumanlarin 1500 yildir namazi abdesti tatismasi gibi



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsminiz:
Mesajın:
 
 
📊 13 Ağustos 2008 itibariyle, toplam: 2042153 ziyaretçi (4064168 klik) tarafından görüntülenmiştir.

4 kutsal kitap

 
 
Bu web sitesi ücretsiz olarak Bedava-Sitem.com ile oluşturulmuştur. Siz de kendi web sitenizi kurmak ister misiniz?
Ücretsiz kaydol